एका अव्यभिचारी काव्यनिष्ठेला ‘जनस्थान पुरस्कार’

  •  

गणेश कनाटे

‘ते’ गेली जवळजवळ सहा दशकं ‘लिहिताहेत’ आणि अजूनही खूप काही लिहायचं राहून गेलं आहे, असंच म्हणताहेत. कविता, दीर्घ कविता, कादंबरी, समीक्षा, नाटक, स्तंभलेखन, संपादन असं सगळ्या साहित्यप्रकारांत ते लिहितच आहेत. चित्रकलेतही मुशाफिरी सुरूच असते.

या मुशाफिरीत त्यांचं पहिलं प्रेम हे कविता होतं आणि तेच सहा दशकं टिकुनही राहिलं आहे.
त्यांची कविता ही साठच्या दशकात प्रकाशझोतात आलेल्या कवींच्या पिढीतली स्वतःसारखी एकुलती एक कविता आहे. ती सामाजिक आणि राजकीय वास्तवाला सरळ भिडते पण आपली काव्यात्म वृत्ती सोडत नाही. त्यांच्या कवितेला आधुनिकतेचे भान असतेच पण ती आपली ‘मिथकांतून’ अभिव्यक्त होण्याची अस्सल भारतीय परंपरा विसरत नाही. ती आपला आधुनिक आशय आपल्या अस्सल भारतीय चिन्हसंस्कृतीतून व्यक्त करत राहते.

त्यांची कविता विसाव्या शतकाच्या उत्तरार्धात आणि एकविसाव्या शतकाच्या पूर्वार्धात आपले ‘काव्यात्म कर्तव्य’ एका अव्यभिचारी निष्ठेने पार पाडत आहे.
ते स्वतः लिहितात पण सोबत अनेक लिहित्या हातांना प्रोत्साहन देत लिहितं करतात.
आणि हे करताना कुठे गर्व नाही, अहंकार नाही, अगदी मुलाच्या आणि नातवाच्या वयाच्या मंडळींना अहो-जाहो शिवाय बोलणार नाही. कुणी प्रेमाने बोलावलं तर त्यांना नाही म्हणायला जड जातं. कुणी प्रस्तावना, ब्लर्ब लिहून द्या, अशी विनंती केली की नाही म्हणवत नाही, असा त्यांचा स्वभाव.
“थोडंफार गुणवत्तेत कमीजास्त असलं तरी लिहित्या हाताला प्रोत्साहन दिलेच पाहिजे,” ही भूमिका अनेकांना पटत नाही पण त्याबद्दल ते ठाम असतात.
हे प्रोत्साहन द्यायला ते महाराष्ट्रभर पायाला भिंगरी लावून फिरत असतात. त्यांनी अशी तब्येतीची हेळसांड करणे त्यांच्या पत्नीस कधीकधी पटत नाही; जवळची काही मंडळी त्यांना ‘जरा फिरणे कमी करा’, असा सल्ला देतात पण हे सगळे ‘आक्रमण’ ते ‘बरं, बघू. निश्चित विचार करू,’ असं म्हणून परतवून लावतात आणि पुढच्या प्रवासाची आखणी करायला लागतात!

मान, सन्मान, पुरस्कार किती तरी मिळाले पण त्याचा काहीही गर्व नाही. पण म्हणून पुरस्कार मिळायचे थोडीच थांबतात. ज्यांची पहिली ओळख ‘कवी’ हीच आहे त्या आदरणीय वसंत आबाजी डहाके यांना आज कुसुमाग्रज प्रतिष्ठानचा मानाचा ‘जनस्थान पुरस्कार’ घोषित झाला!
त्यांचे अभिनंदन करायची आमची पात्रता नाही म्हणून त्यांच्या तमाम मराठी कवी मुलांच्यावतीने आम्ही त्यांना नमस्कार करतो आणि त्यांचा आशीर्वाद असाच मिळत राहो, ही मनःपूर्वक प्रार्थना करतो.

  •  

Leave a Reply

%d bloggers like this: