… तर जागृत,अज्ञानी,जनतेचा असंतोष मजबूत बळाची सैनिकी सत्तासुद्धा रोखू शकणार नाही – म.गांधी

  •  

By Aasantosh Team

आधुनिक भारतातील  शेतकरी आंदोलनाच्या अग्रणींपैकी  एक प्राध्यापक एन जी रंगा स्वतः एका शेतकऱ्याचे पुत्र होते. त्यांनी गुंटूर ग्रामीण विद्यालय ते ऑक्सफर्ड मधून अर्थशास्त्राचे शिक्षण पूर्ण केले . जेव्हा ते गांधीना भेटत तेव्हा त्यांना ते प्रश्न विचारून हैराण करीत असत आणि कधी कधी लांबलचक पप्रश्नावली ते गांधीना आधीच पाठवून देत असत.१९४४ साली गांधी जेव्हा तुरुंगातून बाहेर पडले तेव्हा प्राध्यापक रंगा प्रश्नांची झडी घेऊन गांधींना भेटण्यास पोचले. २९ ऑक्टोबर  ,१९४४ ला झालेल्या या मुलाखतीचा प्रश्न फार तीक्ष्ण होता.

“ तुम्ही म्हणता कि हि धरती शेतकऱ्यांची आहे किंवा असली पाहिजे. याचा अर्थ फक्त कसेल त्या जमीनीवर त्याची मालकी असेल कि ज्या राज्यात तो राहतो तेथील राजकीय सत्ता सुद्धा त्याच्या ताब्यात असेल. जर शेतकऱ्यांजवळ फक्त जमीन असेल आणि राजकीय सत्ता नसेल तर त्यांची स्थिती वाईट होईल जशी सोव्हियत रशिया मध्ये आहे.तिथे राजकीय सत्तेवर सर्वहारा हुकुमशाहिने एकाधिकार स्थापित केला परंतु जमिनीच्या सामुहीकीकरणाच्या परिणामी शेतकरी आपल्या जमीन अधिकारापासून वंचित झाले आहेत.

गांधीनी उत्तर दिले,” सोव्हियत रशियात काय झाले आहे ते मला माहित नाही मात्र जर आपल्याकडे लोकशाही स्वराज निर्माण झाले तर आणि अहिंसक पद्धतीने स्वातंत्र्य मिळविले तर असे होईल सुद्धा ! त्यात शेतकऱ्यांच्या हाती राजकीय सत्तेसोबतच सर्व प्रकारची सत्ता असेल.

नोव्हेंबर १९४७ मध्ये कुणीतरी गांधीना पत्र लिहून भारताच्या तत्कालीन मंत्रीमंडळात कमीतकमी एक शेतकरी असण्याची गरज व्यक्त केली होती. २६ नोव्हेंबर च्या प्रार्थना सभेत गांधीनी या गोष्टीस उत्तर देताना सांगितले कि,” आपल्या दुर्दैवाने आपला एक हि मंत्री शेतकरी नाही.सरदार (पटेल) जन्माने शेतकरी आहेत,शेती विषयाचे जाणकार आहेत मात्र पेशाने ते वकील राहिले आहेत. जवाहरलालजी विद्वान आहेत,मोठे लेखक आहेत मात्र शेतीविषयी त्यांची समज काय ! आपल्या देशात ८० टक्के जनता शेतकरी आहे.खऱ्या लोकशाहीत सत्ता शेतकऱ्याची असली पाहिजे.त्याकरीता त्यांना वकील असण्याची गरज नाही.चांगले शेतकरी असणे,उत्पादन वाढविणे,जमिनीची मशागत कशी करता येईल याचे ज्ञान असण्याची गरज आहे. असे योग्य शेतकरी मिळाले तर मी जवाहरलालजीना सांगेन कि तुम्ही त्यांचे सेक्रेटरी व्हा. आपला कृषिमंत्री महालात राहणार नाही. तो मातीच्या घरात  राहील,दिवसभर शेतात काम करील तरच शेतकऱ्यांचे राज्य येऊ शकते.

त्यांच्या  मृत्यूच्या  एक दिवस आधी झालेल्या प्रार्थना सभेत गांधीजी म्हणाले होते. “ माझे चालू दिले गेले तर आपला गवर्नर जनरल हा शेतकरी असेल. मोठा वजीर हि शेतकरी असेल. इथला राजा शेतकरी आहे. मला बालपणी एक कविता शिकविण्यात आली आहे कि “ हे शेतकऱ्या ! तू बादशहा आहेस “ त्याने जमिनीतून पिकवले नाहीच तर आम्ही काय खाणार आहोत ? हिंदुस्तान चा खरा राजा तोच आहे. परंतु आज आम्ही त्याला गुलाम करून टाकले आहे. आज शेतकऱ्याने काय केले पाहिजे ? एमए व्हावे ? बीए व्हावे ? असे झाले तर तो संपून जाईल मग तो कुदळ पण चालविणार नाही. शेतकरी प्रधानमंत्री झाला तर शेतकऱ्यांची स्थिती बदलू शकते.आज जे सडत चालले आहे ते उरणार नाही.

आज शेतकऱ्यांची जी गंभीर स्थिती आहे. गरीबी वाढत चालली आहे. बिलियनर्स वाढत चालले आहेत.शेतकऱ्यांची आंदोलने होताहेत अशा स्थितीच्या संदर्भाने  गांधीनी भांडवलदारांना यंग इंडिया च्या ५ डिसेंबर १९२९  च्या अंकात दिलेला ईशारा प्रासंगिक असा आहे.

             फक्त दोनच मार्ग आहेत ज्यातून आपल्याला एक निवडायचा आहे. पहिला हा कि भांडवलदारांनी आपली अतिरिक्त संपत्ती सोडून दिली पाहिजे जेणेकरून सर्वाना वास्तविक सुखाची प्राप्ती होईल आणि दुसरा हा कि वेळ राहता भांडवलदार जर हे समजून घेऊ शकले नाहीत तर करोडो जागृत,अज्ञानी,उपाशी जनता या देशात असा असंतोष निर्माण करील कि मजबूत बळ असलेली सत्तेची सैनिकी ताकत त्यांना रोखू शकणार नाही.

downloadfile.jpg

  •  
%d bloggers like this: